Müessir
Gelecek Nesil Çocuk Hikayeleriİrade Eğitimi (Jules Payot) ve İrade Terbiyesi (Dr. Ethem Bakar) isimli benzer içerikli iki kitaptan bahsedeceğim. İlki İş Bankası Kültür Yayınları tarafından çevrildi, ikincisi ise Ketebe Yayınları tarafından sadeleştirildi.
Cemil Meriç’in “Kaderimi tayin eden bir başka kitap da Terbiye-i İrade eseridir. Disiplin içinde çalışmayı bu kitaptan öğrendim.” sözleri ile işaret ettiği eserin Jules Payot’un eseri olduğu düşünülmüş ancak durum bunun tam tersi. Cemil Meriç’in işaret ettiği eser Dr. Ethem Bakar’ın eseri.
İlk olarak Payot’un daha sonra Dr. Ethem’in eserini okudum. İkincisinde ilkinden birçok alıntı var. Referans olarak kullanılan kaynaklardan birisi. Ben her iki kitabı da oldukça faydalı buldum ancak Dr. Ethem’in eserinin daha kapsamlı olduğunu belirtmeliyim.
Dr. Ethem, kitabı 1. kitap ve 2. kitap olmak üzere ikiye ayırıyor. 1. kitapta iradenin tanımı, psikolojisi, fikirler ile irade ilişkisi, duygular ile irade ilişkisi ve fiiller ile irade ilişkisi bilimsel temellere dayandırılarak ortaya konuluyor, tanımlamalar yapılıyor.
2. kitap ise bu tanımlar üzerinden örneklerle nasıl pratiğe döküleceğini öğretiyor. İrade terbiyesi bir kere okunup geçilecek bir kitap değil. Gerçekten işe yarayacak tavsiyeler içeriyor ve tatbik etmek için de teorik olarak ortaya konan kavramlar örneklendiriliyor. Anlatılan pratiklerin uygulamaya dökülmesi durumuda işe yarayacağı ve faydalı olacağını su götürmez bir gerçek.
Bu kitabın 40’lı yaşlarıma merdiven dayadığım bir dönemde karşıma çıkması bir bakıma talihsizlik bir bakıma şans. Üniversiteye başlamadan önce şu anki algı düzeyim ile okumuş olsaydım belki bugün çok daha farklı bir insan olabilirdim. Bu tarz söylemleri aslında çok gereksiz görürüm ancak bunun şu anda lise çağında olan gençlere hitap eden bir yönü var ki, orası kıymetli. Önlerindeki yılları çok daha anlamlı ve değerli hale getirmelerinde kendilerine yol haritası olacak, neyin önemli olduğunu, delikanlılık çağında çok çekici gelen şeylerin geçen yılların ardından pişmanlıklara dönüştüğünü erkenden farketmelerini ve dikkatlerini doğru yöne yönlendirmelerini sağlayacak bir pusula, bir rehber olarak kullanabilirler.
Kalkınmamızın temelini bireylerin tekamülüne bağlaması ve bireylerin tekamülü için de atılmış önemli bir adım olması; vatanperverlik, diğergamlık, ahlak ve irade gibi erdemleri bireye katma çabası benim beğenmem için yeterli sebebi oluşturuyor zaten ancak Dr. Ethem’in içinde yaşadığı dönemin ve akımların da etkisiyle batıya duyduğu hayranlığın zaman zaman beni rahatsız ettiğini de belirtmeliyim. Batının “Bir gül istesek bize gülistan verme” özelliğine haiz görülmesini ve atasözlerimizin kastedilen anlamları evrilerek eleştirilmesini bu rahatsızlığıma sebep olan örnekler olarak verebilirim.
Payot’un eseri hacim olarak daha küçük ve okuması daha kolay bir eserdi. Dr. Ethem’in eserini bitirmekte oldukça zorlandım ama bunda çok benzer içerikli bir kitabı ikinci defa okuyormuşum hissine de bağlayabiliriz.
Son olarak bu kitapların her ikisi de yüz yıldan daha eski eserler olmalarına rağmen bugüne söyleyecek çok fazla şeyleri var. Kesinlikle geçerliliklerini yitirdiklerini düşünmüyorum. Hatta insanların dikkatlerini ve ilgilerini çalmak için birbiri ile yarışan ürünlerin kısıtlı dikkatimizi ve enerjimizi sömürdüğü bir çağda yazıldıkları dönemden çok daha fazla faydalı olacaklarını düşünüyorum.
“Tüm başarısızlıklarımızın ve tüm mutsuzluklarımızın tek bir nedeni vardır, o da irademizin zayıflığıdır; çabadan, özellikle de sürekli çabadan dehşet duymamızdır.” diyerek başarısızlığımızın tek nedenini irade zayıflığına bağlıyor Jules Payot. Bu çok iddaalı bir ifade ama insanın nefis terbiyesi ile mutluluğa ulaşacağı bizim kültürel kodlarımızda da var. Yani çağımız insanının daha fazla tüketerek mutlu olma çabasının sadece geçici hazlar verdiği, gerçek mutluluğu vermekten çok uzak olduğu aşikardır. Mutluluğu tüketimde değil üretimde aramak gerekli. Üretim için ise çalışmak, çalışmak ve çalışmak gerekiyor. Hele de yenik bir medeniyetin evlatları olarak tekrar ihtişamlı günlere dönebilmenin yegane formülü çalışmaktır. Bunun için kullanabileceğimiz en önemli silah irade ve bu kaynaklar iradeyi güçlendirmek için işe yarar, somut formüller koyuyor önümüze.
İyi okumalar.
İrade Eğitimi – Jules Payot: https://www.iskultur.com.tr/irade-egitimi.aspx
İrade Terbiyesi – Dr. Ethem Bakar: https://www.ketebe.com/irade-terbiyesi-drethem-bakar